Tư tưởng Hồ Chí Minh về đấu tranh phòng, chống “bất liêm” là hệ thống những quan điểm lý luận toàn diện, sâu sắc về nguồn gốc và bản chất của việc đấu tranh phòng, chống tham ô, lãng phí và quan liêu; về cách thức và lực lượng tham gia đấu tranh phòng, chống tham ô, lãng phí và quan liêu; về tác hại đối với đời sống xã hội của tệ nạn tham ô, lãng phí và quan liêu. Những quan điểm, lý luận của Người về đấu tranh phòng, chống “bất liêm” còn được dựa trên cơ sở tiếp thu, kế thừa những giá trị tiến bộ của đạo đức, luân lý, pháp luật của dân tộc Việt Nam, những tinh hoa của nền văn minh thế giới, vận dụng sáng tạo và phù hợp với thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam, đây là nền tảng tư tưởng định hướng cho công tác đấu tranh PCTN, LP và quan liêu hiện nay dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Về kết cấu và nội dung, tư tưởng Hồ Chí Minh về đấu tranh phòng, chống tham ô, lãng phí và quan liêu là hệ thống những quan điểm lý luận bao gồm: những quan điểm về nguồn gốc và bản chất của việc đấu tranh phòng, chống tham ô, lãng phí và quan liêu; nội dung và phương pháp đấu tranh phòng, chống tham ô, lãng phí và quan liêu; về cách thức và lực lượng tham gia đấu tranh phòng, chống tham ô, lãng phí và quan liêu; về tác hại đối với đời sống xã hội của tệ nạn tham ô, lãng phí và quan liêu.

Về nguồn gốc, tư tưởng Hồ Chí Minh về đấu tranh phòng, chống tham ô, lãng phí và quan liêu là sự thể hiện quá trình hoạt động cách mạng của Người, là sự tiếp thu những giá trị tiến bộ của truyền thống Việt Nam, những tinh hoa của nên văn minh nhân loại, vận dụng sáng tạo và phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam.

Về giá trị và ý nghĩa, tư tưởng Hồ Chí Minh về đấu tranh phòng, chống tham ô, lãng phí và quan liêu đóng vai trò là nền tảng tư tưởng chỉ đạo công tác đấu tranh phòng, chống tham ô, lãng phí và quan liêu của Đảng và Nhà nước ta, và ở một chừng mực nào đó còn thể hiện là một phần của nền văn minh nhân loại.

Người đã chỉ rõ: Tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu là kẻ thù của nhân dân và của Chính phủ, là “giặc ở trong lòng”, “là giặc nội xâm”, là “tội lỗi đê tiện nhất trong xã hội”. Cũng theo Người, đặc trưng của hành vi tham ô là biến “của công” thành “của tư”, “của công” chính là tài sản của nhân dân đóng góp, phục vụ mục đích chung là giải phóng dân tộc, xây dựng đất nước; “của công” thành “của tư” tức là tài sản chung khi không nhằm phục vụ mục đích chung mà chỉ dành làm của riêng, quỹ riêng cho một tập thể, một địa phương. Cũng theo Người, tham ô, lãng phí và quan liêu có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Bởi lẽ, các biểu hiện này đều có chung một nguồn gốc đó là chủ nghĩa cá nhân. Hồ Chí Minh coi chủ nghĩa cá nhân là một trở lực nội tại và là một nguyên nhân gốc gây ra bao khuyết điểm, sai lầm và trở lực khác. Người cho rằng chủ nghĩa cá nhân đẻ ra trăm thứ bệnh nguy hiểm: quan liêu, mệnh lệnh, bè phái, chủ quan, tham ô, lãng phí... Nó trói buộc, nó bịt mắt những nạn nhân của nó, những người này bất kỳ việc gì cũng xuất phát từ lòng tham muốn danh lợi, địa vị cho cá nhân mình, chứ không nghĩ đến lợi ích của giai cấp, của nhân dân. Chủ nghĩa cá nhân là một kẻ địch hung ác của chủ nghĩa xã hội. Người cách mạng phải tiêu diệt nó.
Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm rằng, chống tham ô, lãng phí là cách mạng, là dân chủ. Sự nghiệp cách mạng do toàn thể quần chúng nhân dân tiến hành, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người cũng chỉ rõ: “Phong trào chống tham ô, lãng phí, quan liêu ắt phải dựa vào lực lượng quần chúng thì mới thành công”, nên quần chúng tham gia tích cực, đông đảo thì cuộc đấu tranh càng mang lại hiệu quả cao; bên cạnh đó, công tác chống tham ô, lãng phí rất quan trọng, cần phải có sự tham gia của tất cả các cấp, các ngành quan tâm và tiến hành thường xuyên, phải nắm được quan điểm chỉ đạo cuộc đấu tranh trên mặt trận này mới đạt được hiệu quả. Vì vậy, quan điểm của Người trong chỉ đạo phòng, chống tham ô, lãng phí là: “phải có chuẩn bị, kế hoạch, tổ chức, ắt phải có lãnh đạo và trung kiên”; đấu tranh phòng, chống tham ô, lãng phí cần phải bằng hệ thống các biện pháp đồng bộ, cả trước mắt và lâu dài, kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”; cùng với việc xây dựng cơ chế phòng, chống, tấn công tham ô, lãng phí trên tất cả các lĩnh vực, cần xác định và tập trung vào các lĩnh vực trọng tâm.

Về các biện pháp đấu tranh phòng, chống tham ô, lãng phí và quan liêu, Hồ Chí Minh đã đề ra một tổng thể nhiều biện pháp cho các đối tượng tham gia vào cuộc chiến này gồm các tổ chức Đảng, chính quyền; mỗi cán bộ, đảng viên và quần chúng Nhân dân, cụ thể: (1)Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh đội ngũ cán bộ, đảng viên vừa phải có tài, vừa có đức; nâng cao ý thức trách nhiệm, hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân; (2)Tích cực tuyên truyền, giáo dục, “đánh thông tư tưởng”, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân trong cuộc đấu tranh phòng, chống tham ô, lãng phí và quan liêu; (3) Tiến hành kiểm thảo, phê bình và tự phê bình trong đấu tranh phòng, chống tham ô, lãng phí và quan liêu; (4)Quan tâm đến đời sống của cán bộ, đảng viên, nhân dân; xây dựng cơ chế quản lí kinh tế - tài chính phù hợp để phòng ngừa tham ô, lãng phí và quan liêu; (5)Đẩy mạnh công tác thanh tra để kịp thời phát hiện các hành vi tham ô, lãng phí và quan liêu; phát huy vai trò giám sát của quần chúng nhân dân, động viên quần chúng nhân dân tố giác, không bao che, tiếp tay cho chúng; (6)Xây dựng hệ thống pháp luật để xử các hành vi tham ô, lãng phí và quan liêu, thể hiện sự kiên quyết đối với những trường hợp nghiêm trọng, ngoan cố, đồng thời khoan dung đối với những trường hợp tự giác nhận lỗi, hối cải.

Ban Nội chính Tỉnh ủy