Huyện đã huy động nhiều nguồn lực cho chương trình, bước đầu đã dành 1,5 tỷ đồng cho công tác xây dựng nông thôn mới, trong đó trích hơn 500 triệu đồng chi hỗ trợ hoạt động của các ban phát triển thôn; 1 tỷ đồng chi hỗ trợ các xã xây dựng cơ sở hạ tầng. Huyện cũng đã trích 40 triệu đồng mua các bảng tiêu chí cấp tận thôn, bản; phối hợp với Trung tâm VNPT Quảng Ninh làm 150m2 pa nô áp phích tuyên truyền về xây dựng nông thôn mới. Đến nay toàn huyện đã có 13/14 xã xây dựng xong đồ án quy hoạch, trong đó 2 xã Lương Ninh, Vĩnh Ninh đã được UBND huyện phê duyệt, 12 xã còn lại đang được các phòng chuyên môn thẩm định.

Từ một xã không được chọn làm điểm

Thực tiễn phong trào triển khai chương trình MTQG XDNTM ở huyện Quảng Ninh diễn ra khá sôi động. Điều cảm nhận đầu tiên của chúng tôi qua tìm hiểu cơ sở là một vài xã không được chọn làm điểm lại tích cực hơn cả xã điểm. Xã Vạn Ninh là một điển hình như thế. Trong ngày ra quân XDNTM, Ban chỉ đạo chương trình MTQG XDNTM, của xã đã chọn việc mở rộng các tuyến giao thông nông thôn làm khâu đột phá điểm. 14 tuyến đường ở 10 thôn từ chỗ chỉ hẹp 5m đã đồng loạt mở rộng trên 7,5m. Chỉ trong một ngày, độ dài các tuyến đường lên tới gần 8,5km đã được bà con xã Vạn Ninh mở rộng với diện tích 12.005m2, trong đó 9.166m2 đất được người dân tự nguyện hiến.

Lực lượng vũ trang huyện Quảng Ninh giúp xã Lương Ninh xây dựng nông thôn mới. Ảnh: P.H

Anh Trần Văn Thương, 52 tuổi, ở thôn Giữa, xã Vạn Ninh đã trở thành tấm gương điển hình trong phong trào nhường đất mở rộng đường thôn. Anh Thương đã chủ động đập 30m tường rào, 2 trụ cổng kiên cố trị giá hàng chục triệu đồng để hưởng ứng chủ trương do xã phát động. Anh Thương đề xuất: "Sau khi người dân chúng tôi hiến đất giải tỏa mặt bằng, các đơn vị hữu quan cũng cần phối hợp để di dời cột điện làm cho đường làng đẹp hơn". Chủ trương được quán triệt tại Vạn Ninh là: đối với đường thôn ngõ xóm, thực hiện phương châm: "Nhà nước và nhân dân cùng làm" huy động đóng góp của cộng đồng từ 40 đến 50% giá trị công trình để cùng với nguồn hỗ trợ của Nhà nước, ngân sách xã cứng hóa giao thông. Với bước đi và cách làm hiệu quả trong ngày ra quân, 10 thôn thuộc xã Vạn Ninh đã nhận được phần thưởng từ ban chỉ đạo huyện, mỗi thôn 1 triệu đồng.

Đến kinh nghiệm huy động nguồn lực của các xã điểm

Không phải ngẫu nhiên Ban chỉ đạo Chương trình MTQG XDNTM huyện Quảng Ninh lại chọn các xã Vĩnh Ninh, Lương Ninh, Xuân Ninh, Võ Ninh làm điểm. Trong những năm gần đây các xã này đã có nhiều kinh nghiệm trong việc huy động nguồn lực để thực hiện nhiều chương trình xóa đói giảm nghèo, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn.

Rõ ràng việc thực hiện Chương trình MTQG XDNTM phải được xã hội hóa, địa phương nào biết huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị mới mong thực hiện hiệu quả lộ trình xây dựng nông thôn mới. Xã Vĩnh Ninh đã giao tiêu chí cụ thể cho từng tổ chức đoàn thể chính trị xã hội, và được xem là một kinh nghiệm mới. Trong đó giao Hội Nông dân tiêu chí giảm nghèo, tiêu chí hình thức tổ chức sản xuất; Hội Phụ nữ tiêu chí cơ cấu lao động, tiêu chí về y tế; Đoàn thanh niên tiêu chí về giáo dục, môi trường; Hội Cựu chiến binh tiêu chí về văn hóa, an ninh trật tự.

Bác Phùng Xuân Ngõ, Thường trực Hội Cựu chiến binh xã Vĩnh Ninh cho biết về sự phối hợp này như sau: "Được ban chỉ đạo xã phân công phối hợp thực hiện tiêu chí an ninh nông thôn, gần 400 hội viên Hội Cựu chiến binh trong xã đồng thuận rất cao. Chúng tôi đã có kế hoạch hình thành các tổ tự quản theo cụm dân cư; đẩy mạnh hoạt động phối hợp cùng công an xã bảo đảm an ninh trật tự thôn xóm".

Ông Hà Châu, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Ninh khẳng định: “Trước đây khi chưa có Chương trình MTQG XDNTM, vấn đề giải phóng mặt bằng luôn gặp khó khăn, nay đã dấy lên phong trào hiến đất, hiến tài sản trên đất. Chỉ trong một đợt phát động xã chúng tôi đã có 10 hộ tham gia hiến 330m2 đất vườn, 120m2 đất lúa cùng 70m hàng rào cây xanh".

Lương Ninh là xã đầu tiên được Ban chỉ đạo Chương trình MTQG XDNTM huyện Quảng Ninh thông qua đồ án quy hoạch. Đây được xem là khởi đầu thuận lợi để đơn vị huy động nguồn lực thực hiện 19 tiêu chí. Lộ trình thực hiện hệ thống tiêu chí từ nay đến 2015 bao gồm: năm 2011 đạt 5 tiêu chí là hệ thống chính trị, trật tự ATXH vững mạnh, hình thức tổ chức HTX có hiệu quả, y tế đạt chuẩn quốc gia, mạng internet về đến hộ dân; năm 2012 sẽ phấn đấu đạt thêm 3 tiêu chí là có quy hoạch và thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới.

Những vấn đề đặt ra

Thực tế cho thấy để hoàn thành 19 tiêu chí của Chương trình MTQG XDNTM cho toàn huyện là cả một quá trình cam go và lâu dài, là câu chuyện của 5 năm thậm chí là hàng chục năm, phải có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đồng thời biết huy động nguồn lực của xã hội. Khó khăn đầu tiên mà Ban chỉ đạo Chương trình MTQG XDNTM của huyện chỉ ra là: xuất phát điểm nền kinh tế- xã hội của huyện ở mức thấp. Quảng Ninh là 1 trong 3 địa phương có mức thu ngân sách thấp của tỉnh, tỷ lệ hộ nghèo còn cao. Vấn đề an ninh nông thôn, vệ sinh rác thải môi trường nông thôn, giải quyết việt làm cho lao động nông thôn... là bài toán khó giải nếu không có sự chung tay góp sức của cả hệ thống chính trị và sự đồng sức đồng lòng của toàn dân.

Anh Trần Văn Thương (thôn Giữa, xã Vạn Ninh) tự nguyện phá dỡ 30m tường rào, 2 trụ cổng để mở rộng đường thôn. Ảnh: P.H

Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Nguyễn Viết Ánh, Chủ tịch UBND huyện, Trưởng Ban chỉ đạo Chương trình MTQG XDNTM Quảng Ninh cho biết: "Vì đang là một huyện nghèo, cơ sở hạ tầng còn chưa phát triển lại bị thiên tai lụt bão luôn đe dọa nên huyện xác định nếu không có sự đồng thuận của nhân dân và không có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị sẽ không thể tiến hành được công cuộc xây dựng nông thôn mới".

Để góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình MTQG XDNTM huyện Quảng Ninh phải khẩn trương hoàn thành việc phê duyệt đồ án quy hoạch xây dựng nông thôn mới cho 14 xã, thị trấn của huyện; chủ động giải quyết vướng mắc về việc lập đồ án quy hoạch của xã biển Hải Ninh; phê duyệt đề án của 14 xã, thị trấn; đồng thời, cần đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền xây dựng nông thôn mới dưới nhiều hình thức đa dạng phong phú để cán bộ và nhân dân trên địa bàn hiểu rõ chủ thể thực hiện xây dựng nông thôn mới chính là người dân địa phương và chính họ là người thụ hưởng các lợi ích do chương trình mang lại.

Bên cạnh đó, phải hết sức tranh thủ sự giúp đỡ của Trung ương, của tỉnh và con em quê hương đang công tác trong ngoài nước, phát huy cao độ ý thức tự giác của cán bộ, đảng viên và mỗi người dân, khắc phục tư tưởng trông chờ, ỉ lại, cầu toàn, ngại va chạm. Phải xác định Chương trình MTQG XDNTM là quá trình lâu dài, các địa phương tùy điều kiện đặc thù để có lộ trình thực hiện phù hợp với từng địa phương, không rập khuôn máy móc. Những địa phương nào còn nghèo chưa hội đủ kinh phí phải biết lồng ghép các chương trình MTQG khác, thậm chí ưu tiên thực hiện tiêu chí dễ thực hiện, ít tốn kém kinh phí làm trước. Ngay việc xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới cần chú ý điều kiện địa lý của mỗi vùng đất. Rõ ràng khi tiến hành xây dựng hệ thống trường học, trạm y tế, nhà văn hóa vùng ngập lụt cũng tính tới việc cao tầng hóa, không thể có chung mẫu thiết kế như vùng núi cao.

Vì vậy, quá trình thực hiện các tiêu chí mỗi địa phương tự vạch ra một thích hợp mang tính bền vững. Xây dựng nông thôn mới cần đặc biệt quan tâm chăm lo an sinh xã hội nhất là đối tượng gia đình thương binh, liệt sĩ, người có công với cách mạng, hộ nghèo, bà con dân tộc ít người.

Dù còn có nhiều khó khăn trên bước đường thực hiện Chương trình MTQG XDNTM nhưng tất cả những gì đã và đang diễn ra ở 14 xã, thị trấn trong huyện Quảng Ninh là một cố gắng đáng ghi nhận. Hy vọng huyện Quảng Ninh sẽ thu được kết quả cao hơn trên bước đường xây dựng nông thôn mới.

Theo Báo Quảng Bình