Quảng Bình nằm trong khu vực đa dạng sinh học Bắc Trường Sơn, nơi có khu hệ thực vật, động vật đa dạng, độc đáo với nhiều nguồn gen quý hiếm

Về hoạt động tuyên truyền, tập huấn công tác bảo vệ, phòng cháy, chữa cháy rừng đã được tỉnh tổ chức nhiều đợt; đồng thời xây dựng, phát hàng chục nghìn tờ rơi, áp phích về những nội dung liên quan tới bảo vệ, phòng cháy, chữa cháy rừng; tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về pháp luật bảo vệ và phát triển rừng, bảo vệ động vật hoang dã để từ đó Nhân dân thực hiện tốt công tác quản lý bảo vệ rừng… Hàng năm, Ban Chỉ đạo các cấp trong tỉnh cũng đã thành lập và tổ chức nhiều đoàn liên ngành truy quét lâm tặc trong rừng tại một số khu vực nóng về phá rừng, buôn bán lâm sản trái pháp luật; thường xuyên kiểm tra công tác bảo vệ, phòng cháy, chữa cháy rừng trong mùa khô tại các đơn vị chủ rừng các cấp. Chi cục Kiểm lâm tỉnh cũng thường xuyên tổ chức kiểm tra hoạt động của các Ban Quản lý Rừng phòng hộ, công ty lâm nghiệp trong tỉnh để kịp thời chấn chỉnh hoạt động, tham mưu UBND tỉnh giải pháp, chính sách bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn; giám sát quy trình khai thác chính gỗ rừng tự nhiên, khai thác tận dụng, tận thu lâm sản, cải tạo, trồng mới rừng trên đất chưa có rừng; đồng thời kiểm tra công tác bảo vệ, phòng cháy, chữa cháy rừng của các địa phương, đơn vị chủ rừng.

Bên cạnh đó, Sở Tài nguyên và Môi trường đã hướng dẫn, tham mưu chính quyền các cấp đo đạc, lập bản đồ địa chính; cấp mới, đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích đất lâm nghiệp đã giao trước đây. Trong năm 2005 - 2006, tỉnh đã giao xác định cụ thể trạng thái và trữ lượng rừng ngoài thực địa 3.279 ha; đến năm 2015, tiến hành giao và cho thuê 563.437.7 ha đất lâm nghiệp cho các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình quản lý sử dụng, trong đó Vườn Quốc Gia Phong Nha - Kẻ Bàng 123.326 ha, các công ty lâm nghiệp 130.878,3 ha, hộ gia đình, cá nhân 125.036,66 ha. Phần lớn diện tích đất lâm nghiệp đã được quản lý bảo vệ, kinh doanh lâm nghiệp hoặc phát triển kinh tế trang trại nông - lâm kết hợp có hiệu quả. Năm 2014, tỉnh đã giao cho Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên Việt thuê dịch vụ môi trường rừng với diện tích 800 ha để thực hiện Dự án Bảo tồn đa dạng sinh học tại Ban Quản lý Rừng phòng hộ Động Châu. Tổng số dự án chuyển đổi đã được phê duyệt từ năm 2006 đến nay là 272 dự án với tổng diện tích 7.788 ha, trong đó chuyển đổi rừng và đất lâm nghiệp sang trồng cao su, chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác 2.119,9 ha. Hầu hết các dự án được chuyển đổi rừng và đất lâm nghiệp sang xây dựng các công trình khác đến nay đã chấp hành tốt các quy định hiện hành của pháp luật, từng bước tích cực góp phần phát triển kinh tế bền vững cả vùng biển và vùng đồi rừng, góp phần thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn nhằm thu hút các doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư phát triển kinh tế - xã hội.

Cùng với đó, công tác chống, chặt phá rừng và kiểm tra, kiểm soát lâm sản được tỉnh quan tâm thực hiện. Công an tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng và Chi cục Kiểm lâm đã ký Quy chế phối hợp trong công tác quản lý bảo vệ rừng trong nắm tình hình và tổ chức kiểm tra, truy quét thu giữ lâm sản trong rừng. Lực lượng Kiểm lâm thường xuyên bố trí lực lượng chốt và thường xuyên tuần tra lâm sản trên các tuyến đường bộ, đường sông để ngăn chặn tình trạng vận chuyển lâm sản trái phép; phối hợp bắt giữ, xử lý 10.411 vụ vi phạm quy định về quản lý bảo vệ rừng, tịch thu sung quỹ Nhà nước 17.610 m3 gỗ các loại, 18.010 kg động vật hoang dã. Ngoài ra, các lực lượng chức năng đã xử lý 157 vụ lấn, chiếm rừng, đất lâm nghiệp trái pháp luật với tổng diện tích 168,3 ha và thu hồi trả lại cho đơn vị chủ rừng quản lý, sử dụng theo quy định.
Mặt khác, công tác bảo tồn đa dạng sinh học, đa dạng hệ sinh thái rừng luôn được các cấp, các ngành quan tâm, chỉ đạo sâu sát, đồng bộ, có hiệu quả, đặc biệt là gắn bảo vệ rừng với bảo tồn đa dạng sinh học cũng như các loài động, thực vật quý hiếm. Trên địa bàn tỉnh hiện có 92 trại nuôi động vật rừng (ĐVR) đã được cấp Giấy chứng nhận trại nuôi sinh sản, nuôi sinh trưởng ĐVR với tổng số 5.094 cá thể, trong đó 11 trại nuôi ĐVR nguy cấp, quý, hiếm và 81 trại nuôi ĐVR thông thường. Chi cục Kiểm lâm cùng với các ngành chức năng, chính quyền địa phương thường xuyên kiểm tra công tác quản lý ĐVR đối với các đơn vị cơ sở, trại nuôi sinh sản, sinh trưởng ĐVR, nhà hàng có dấu hiệu kinh doanh, chế biến món ăn có nguồn gốc từ ĐVR.

Công tác bảo vệ động vật rừng và thực thi Công ước Quốc tế về hoạt động buôn bán động thực vật hoang dã nguy cấp (Công ước CITES) được triển khai thực hiện một cách có hiệu quả, hoạt động nuôi ĐVR hợp pháp phát triển mạnh và quản lý chặt chẽ. Tình trạng săn bắn, mua, bán ĐVR trái phép cơ bản được hạn chế và kiểm soát, cụ thể: Năm 2010, phát hiện 19 vụ vi phạm tịch thu 3.239kg ĐVR và 25 cá thể chim các loại, đến năm 2014, chỉ có 19 vụ vi phạm, tịch thu 495 kg động vật rừng và 04 cá thể khỉ Mặt đỏ. Tất cả các loài động vật rừng bị tịch thu đều được kiểm tra sức khỏe và tái thả về môi trường tự nhiên. Trong giai đoạn 2014 - 2016, UBND tỉnh cũng đã chỉ đạo Chi cục Kiểm lâm phối hợp với hợp phần GIZ tổ chức chiến dịch ngăn chặn và ký cam kết đối với các nhà hàng, quán ăn về việc không kinh doanh, buôn bán, tiêu thụ bất hợp pháp động vật hoang dã và sản phẩm động vật hoang dã.

Bên cạnh đó, kết quả theo dõi diễn biến rừng hàng năm cho thấy độ che phủ rừng toàn tỉnh đã tăng từ 62,5% năm 2004 lên 67,54% năm 2015. Cơ cấu diện tích 3 loại rừng cũng thay đổi theo hướng tăng diện tích rừng đặc dụng và rừng sản xuất, giảm diện tích rừng phòng hộ. Thực hiện Chương trình 661, từ năm 2004 - 2011 toàn tỉnh đã trồng được 2.754 ha rừng phòng hộ, năm 2011- 2015, trồng 1.619 ha rừng phòng hộ. Nhìn chung, việc chỉ đạo thực hiện kế hoạch trồng và chăm sóc rừng phòng hộ luôn được chú trọng, diện tích rừng trồng hằng năm đều đạt chỉ tiêu đề ra. Thực hiện chủ trương phát triển lâm nghiệp của Chính phủ, UBND tỉnh đã và các cơ quan chức năng trong tỉnh đã tạo điều kiện thuận lợi để các chủ rừng là hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư yên tâm sản xuất. Nhiều chính sách hỗ trợ Nhân dân như hỗ trợ vốn trồng rừng sản xuất, cây giống, tiến bộ khoa học kỹ thuật, thị trường… được bảo đảm thực hiện đã làm cho chủ rừng gắn bó hơn với rừng, yên tâm đầu tư, phát triển sản xuất, kinh doanh để tăng hiệu quả sử dụng rừng và đất lâm nghiệp.

Tuy nhiên việc triển khai thực hiện Luật Bảo vệ và Phát triển rừng còn bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc như: Năng lực thực hiện nhiệm vụ bảo vệ rừng của các đơn vị chủ rừng còn hạn chế nên vẫn xảy ra nhiều vụ khai thác rừng trái phép, phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp để trồng rừng trái pháp luật, tình trạng sử dụng rừng sai quy định, kém hiệu quả; công tác kiểm tra, giám sát việc bảo vệ rừng của các chủ rừng, phối hợp nắm thông tin, tổ chức truy quét ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng chưa quyết liệt; tình trạng khai thác, vận chuyển gỗ trái phép tuy đã giảm về quy mô và mức độ nhưng vẫn còn diễn ra ở một số địa phương...

Là một trong những nhiệm vụ trọng tâm để phát triển kinh tế - xã hội, do đó đòi hỏi có sự tham gia tích cực của các cấp chính quyền địa phương và người dân trên địa bàn nhằm đảm bảo hoạt động khai thác và bảo vệ rừng theo đúng Luật Bảo vệ và Phát triển rừng...

Hồng Mến