Khi đánh giá vai trò của đạo đức cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh coi đạo đức là nền tảng của người cách mạng, cũng giống như gốc của cây, ngọn nguồn của sông, của suối. Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng. Chăm lo cái gốc, cái nguồn, cái nền tảng ấy phải là công việc thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân, của mỗi gia đình và mỗi người trong xã hội.

Đạo đức là vũ khí mạnh mẽ trong cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc và CNXH. Những vấn đề đạo đức đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh xem xét một cách toàn diện: Đối với mọi đối tượng như công nhân, nông dân, trí thức...; Trên mọi lĩnh vực hoạt động của con người, từ đời tư đến đời công, sinh hoạt, học tập, lao động, chiến đấu, lãnh đạo, quản lý...; Trên mọi phạm vi từ hẹp đến rộng: từ gia đình đến xã hội, từ giai cấp đến dân tộc, từ các vùng, miền, địa phương đến cả nước, từ quốc gia đến quốc tế; Trong cả ba mối quan hệ chủ yếu của mỗi người (đối với mình, đối với người, đối với công việc): quan hệ giữa cán bộ, đảng viên của Đảng, của Nhà nước với dân, giữa cấp trên với cấp dưới.

Người dạy: Nếu quyền lực là sức mạnh để giữ vững thành quả cách mạng và phát triển đất nước, thì quyền lực cũng có thể làm tha hóa con người nắm quyền lực, có thể đưa đến những tổn thất cho cách mạng.

Người căn dặn: “Đảng ta là một đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”. Thực hiện được điều căn dặn tâm huyết ấy của Người là có được vũ khí mạnh mẽ trong cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc, vì chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

Một trong những phẩm chất của con người mới XHCN ở Việt Nam theo Chủ tịch Hồ Chí Minh là Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư. Đây là phẩm chất đạo đức được Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập nhiều nhất và thường xuyên nhất từ tác phẩm “Đường kách mệnh” đến bản “Di chúc” cuối cùng.

Cần là lao động cần cù siêng năng; lao động có kế hoạch, sáng tạo, có năng suất cao; lao động tự lực cánh sinh, không ỷ lại, không lười biếng; phải coi lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của mỗi người.

Kiệm là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thời gian, tiết kiệm tiền của của nhân dân, của đất nước, của bản thân; không xa xỉ, hoang phí.

Liêm là luôn tôn trọng giữ gìn của công và của dân, không xâm phạm một xu, một hạt thóc của dân, của Nhà nước. Không tham địa vị, tiền tài. Không tham sung sướng. Không tham người tâng bốc mình.

Chính là thẳng thắn, đúng đắn. Đối với mình là không tự cao, tự đại, luôn chịu khó học tập, cầu tiến bộ, luôn tự kiểm để phát triển điều tốt, khắc phục điều dở của bản thân. Đối với người là không nịnh hót đối với cấp trên, không coi khinh người dưới; luôn chân thành khiêm tốn, đoàn kết, không dối trá lừa lọc. Đối với công việc là để việc công lên trên việc riêng. Đã phụ trách việc gì thì làm cho kỳ được, không sợ khó khăn nguy hiểm; việc thiện dù nhỏ mấy cũng làm, việc ác dù nhỏ mấy cũng tránh. Mỗi ngày cố làm một việc lợi cho nước, cho dân.

Chí công vô tư là khi làm việc gì cũng phải nghĩ cho người trước, khi hưởng thụ thì phải đi sau; phải lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ. Thực hiện chí công vô tư cũng có nghĩa là kiên quyết quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng.

Một trong những nguyên tắc quan trọng của rèn luyện đạo đức cách mạng là Xây đi đôi với Chống, phải tạo thành phong trào quần chúng rộng rãi. Muốn xây dựng đạo đức mới, muốn bồi dưỡng những phẩm chất đạo đức cách mạng cho nhân dân trong các giai đoạn khác nhau của cách mạng, thì cùng với xây dựng những phẩm chất tốt đẹp, nhất thiết phải chống những biểu hiện sai trái, trái với những yêu cầu của đạo đức mới.

Việc xây dựng đạo đức mới trước hết phải được tiến hành bằng việc giáo dục những phẩm chất, những chuẩn mực đạo đức mới từ trong gia đình đến nhà trường và ngoài xã hội.

Vấn đề quan trọng trong giáo dục đạo đức là phải khơi dậy ý thức lành mạnh ở mọi người để mọi người tự giác nhận thức được trách nhiệm đạo đức của mình. Bởi lẽ, tiếp nhận sự giáo dục đạo đức là vấn đề nhất thiết không thể thiếu, nhưng sự tự giáo dục, tự trau dồi đạo đức ở mỗi người còn quan trọng hơn.

Trong xây dựng những phẩm chất đạo đức mới, đồng thời phải chống cái xấu, cái sai. Điều quan trọng là phải phát hiện sớm cái xấu, cái sai và hướng mọi người vào cuộc đấu tranh cho sự trong sạch, lành mạnh về đạo đức. Phải thấy trước những gì có thể xảy ra để đề phòng, ngăn chặn.

Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu phải kiên quyết chống các loại giặc nội xâm (tham ô, lãng phí, quan liêu) vì nó nguy hiểm như Việt gian, mật thám. Người quan niệm chống giặc ngoại xâm đã khó, chống giặc nội xâm càng khó hơn, vì nó tiềm ẩn trong mỗi người, nó gặm nhấm từng ngày từng giờ đạo đức cách mạng, gặm nhấm từng ngày từng giờ thành quả cách mạng. Chống nó vừa bằng giáo dục, vừa bằng xử phạt với những mức độ nặng nhẹ khác nhau. Người vạch rõ nguồn gốc của mọi thứ tệ nạn là chủ nghĩa cá nhân. Muốn xây dựng đạo đức mới, chung quy lại là phải chống cho được chủ nghĩa cá nhân. Chính chủ nghĩa cá nhân là nguyên nhân tạo ra các thứ giặc nội xâm.

Để xây và chống có kết quả, phải tạo thành phong trào của quần chúng rộng rãi. Người đã thường xuyên phát động những phong trào như vậy. Có phong trào, có cuộc vận động chung cho toàn Đảng, toàn dân; có phong trào, có cuộc vận động riêng cho từng ngành, từng giới. Qua đó, lôi kéo mọi người vào cuộc đấu tranh xây dựng đạo đức mới, chống lại các loại giặc nội xâm do chủ nghĩa cá nhân gây ra.

Theo Báo Quảng Bình