6 tiêu chí mà Xuân Trạch đạt được đến thời điểm này gồm: quy hoạch, điện, bưu điện, y tế, môi trường, hệ thống chính trị, an ninh trật tự. Trong số 13 tiêu chí còn lại, Xuân Trạch đang nỗ lực tập trung cho các tiêu chí giao thông, thu nhập, tỷ lệ hộ nghèo...

Ông Lê Thanh Huy, Chủ tịch UBND xã cho biết: Tính đến tháng 9 năm 2013, xã đã hoàn thành được 5.310m đường bê tông đạt chuẩn NTM với tổng số vốn 5.060 triệu đồng, trong đó, người dân đóng góp 40% ( 2.024 triệu đồng). Nhằm tạo thuận lợi cho sản xuất, nông dân các thôn đã tiến hành đào đắp trên 7.000m đường ra đồng, xây dựng 75m kênh bê tông phục vụ tưới tiêu.

Giao thông, tiêu chí khó trong lộ trình xây dựng NTM ở Xuân Trạch (công trình ngầm tràn Ngọn Rào).

 Để huy động được nguồn vốn phục vụ xây dựng cơ sở hạ tầng, các thôn tiến hành họp bàn, tùy thuộc vào tình hình kinh tế để thu mỗi khẩu 200 đến 300 nghìn đồng. Điều quan trọng là tất cả nhân dân đều đồng tình thực hiện chủ trương và tích cực tham gia vào quá trình xây dựng, giám sát các công trình giao thông trên địa bàn.

"Đây là một tiêu chí rất khó bởi Xuân Trạch đất rộng người thưa. Do đó, để hoàn thành được tiêu chí này đòi hỏi sự kiên trì vượt khó, mỗi năm làm một ít mới có thể huy động được sức dân mà không ảnh hưởng đến đời sống của bà con. Chúng tôi xác định đây là một hành trình lâu dài!", ông Huy chia sẻ.

Nhìn vào những tiêu chí khó của Xuân Trạch, có thể thấy rõ sự liên quan mật thiết của nhóm tiêu chí thu nhập và tỷ lệ hộ nghèo đối với các tiêu chí còn lại. Xuân Trạch hiện có 1.480 hộ với 5.876 khẩu, tỷ lệ hộ nghèo là 49,55%, thu nhập bình quân đầu người chưa đến 6 triệu đồng/người/năm.

Thu nhập thấp, tỷ lệ hộ nghèo cao, khả năng đầu tư cho phát triển sản xuất, xây dựng cơ sở hạ tầng, trường học, cơ sở vật chất văn hóa..., những tiêu chí đòi hỏi "tiền tươi, thóc thật" đương nhiên sẽ vô cùng khó khăn. Từ những con số và lực cản đó, có thể thấy khoảng cách vời vợi xa của Xuân Trạch với đích NTM, dù Xuân Trạch nằm trong nhóm những xã dự kiến về đích sau cùng vào năm 2020.

Những năm gần đây, vấn đề trồng cây gì, nuôi con gì đang là nỗi băn khoăn lớn của Xuân Trạch. Vụ đông - xuân, xã có 23 ha lúa, 210 ha lạc và 170 ha ngô. Vụ hè - thu, các con số này lần lượt là 15 ha, 160 ha và 110 ha. Về cây tiêu là cây chủ lực, thì hai năm gần đây, do ảnh hưởng bão lụt và sâu bệnh, tiêu đã chết hàng loạt, mang theo niềm hy vọng của nhiều hộ dân địa phương.

Có mặt tại nhà ông Nguyễn Đức Hòa (thôn 5 Khe Gát), chứng kiến những cây tiêu hàng chục năm tuổi đang vàng và rụng lá, chúng tôi không khỏi xót xa. Ông Hòa cho biết, gia đình ông có trên 100 gốc tiêu. Những năm trước, cây tiêu cho thu nhập khá nên kinh tế gia đình ông cũng vì thế ổn định. Hai năm gần đây, ngô, lạc mất mùa, tiêu chết, hộ của ông lại trở về hộ nghèo.

Không riêng gia đình ông, nhiều gia đình khác trong xã cũng gặp cảnh này. Một số hộ tiếp tục tìm cách chữa bệnh cho cây để duy trì, một số hộ khác bỏ luôn cây tiêu. Những gốc mớc làm trụ cho cây tiêu cũng bị đào lên và bán, mong vớt vát lại chút vốn liếng và dành đất trồng cây khác. Tiêu chết, ngô, lạc cũng không khá hơn khi đang giai đoạn trổ đòng và ra củ thì gặp hạn hán. Khoảng 70% diện tích ngô và lạc trong vụ hè - thu gần như mất trắng...

Trước những khó khăn ấy, hướng đi của Xuân Trạch vẫn là tiếp tục khôi phục và phát triển cây tiêu. Tìm giống cây mới phù hợp, tập huấn kỹ thuật nuôi trồng, tìm nguyên nhân cây chết để phòng ngừa, chữa trị... là những kế hoạch địa phương đang triển khai. Cả cây ngô, cây lạc cũng phải nghiên cứu thời vụ để "lách" ảnh hưởng của thời tiết.

Tuy nhiên, điều cốt lõi nhất của Xuân Trạch vẫn là nguồn nước tưới tiêu cho các loại cây trồng. Những năm qua, dù địa phương đã được cấp trên quan tâm hỗ trợ trong việc nâng cấp, sửa chữa các công trình thủy lợi, nhưng do quy mô nhỏ nên chưa đủ đáp ứng yêu cầu của các loại cây trồng. Xây dựng đập Khe Sến là ước mơ lớn của người Xuân Trạch, bởi nếu công trình này được đầu tư, thì với quy mô của nó, sẽ bảo đảm tưới tiêu cho hầu hết diện tích cây trồng trên địa bàn...

Ngổn ngang khó khăn, nhưng Xuân Trạch không nản lòng. Khi chính quyền địa phương đang trăn trở với những kế hoạch tổng thể để thực hiện lộ trình xây dựng NTM, thì những nông dân như ông Nguyễn Đức Hòa vẫn tiếp tục chăm sóc vườn tiêu của mình. Vợ chồng ông vui mừng khi những gốc tiêu hôm nào rũ lá giờ đã lại lên xanh.

Trong ngôi nhà nhỏ, họ bàn bạc cách thức "lách" thời vụ để cây trồng mang lại hiệu quả. "Ngay từ lúc bắt tay vào làm mà đã ngại khó thì sẽ không làm được chi. Nên cứ phải làm và tin tưởng, hy vọng vào việc mình làm. Tui gần 30 năm gắn bó với cây tiêu, không thể nói bỏ là bỏ được!", ông Hòa tâm sự.

Những chỉ tiêu đặt ra trong năm 2014 và những năm tiếp theo đối với Xuân Trạch là rất nặng nề. Trước mắt, chỉ tiêu huyện giao cuối năm 2014, tỷ lệ hộ nghèo đạt mức 31%. Chủ tịch UBND xã Lê Thanh Huy bộc bạch: "Đến thời điểm này thì chúng tôi khẳng định khó có thể hoàn thành chỉ tiêu này. Nhưng không vì áp lực thành tích mà việc rà soát hộ nghèo thiếu kỹ lưỡng và thực chất. Chậm và chắc là phương châm của địa phương, không chỉ đối với tiêu chí hộ nghèo mà những tiêu chí cực khó còn lại như thu nhập, trường học, cơ sở vật chất văn hóa... cũng thế.

Điều quan trọng là mọi người dân đều ý thức được lợi ích từ việc xây dựng NTM và lường được những khó khăn trên hành trình này. Chúng tôi cũng mong địa phương sẽ được các cấp, ngành chức năng tiếp sức, để cùng với nội lực của mình, Xuân Trạch thêm vững vàng trên hành trình xây dựng NTM".

Theo Báo Quảng Bình